Znaczenie kozła w starożytnej Grecji

Najściślej jednak jest kozioł skojarzony z Dionizosem. Nie w tym znaczeniu, by bóg ten miał koźlą naturę. Ale wśród licznych a tak różnolitych postaci, które kult jego przybierał, na miejsce naczelne – choćby ze względu na doniosłość kulturalną ogólną – wysuwa się ta, w której jako celebransi występują Satyry. Postacią tą jest tragedia. Nie wnikając w kwestię jej powstania, dość będzie, gdy stwierdzimy, iż dramat satyrowy jest jej częścią istotną, nie żadnym dodatkiem rozweselającym do poważnej i wstrząsającej trylogii bohaterskiej: a także, gdy w Satyrach poznamy koźlą naturę. Są one bowiem kozłami mimo końskich ogonów, które należą do ich kostiumu teatralnego w Atenach. Koński ogon znamionuje Sylenów, Satyry zaś zawsze rozumiane są jako kozły, i tylko dla względów widowiskowych w przebraniu aktorów grających w chórze połączono cechy charakterystyczne obu kategorii: przyczepiono ogon koński do koźlej skóry opasującej biodra. Prawdopodobnym wydaje się – jak chce Farnell – że pierwotnie tragedia była połączeniem pieśni i tańców Satyrów z przedstawieniem walki wyohraziciela zimy, Melantosa, wspomaganego przez Dionizosa „o Czarnej Skórze Koźlej“ — Ms/.uYaiyię [391 – z przedstawicielem lata, Ksantosem. W każdym razie termin rpaycofHa nic innego nie oznacza, jeno „pieśń koźlą“, to jest pieśń śpiewaną przez chór kozłów. Jest to tym bardziej prawdopodobne, że Dionizos ma charakter zarówno podziemny – „czarny“, jak niebiański, że należy do kategorii tych bóstw, które corocznie umierają, by znów się odrodzić. Dionizos Msż< yaiy1? jest podziemnym, koźlim bogiem. Dionizos, postępujący wesoło w otoczeniu rozpasanego tłumu Satyrów, jest panem tych kozłów, przejętych jego radością i radość życia wokół szczepiących.

Krótki ten rzut oka na kulty greckie – zbyt krótki, zważywszy bogactwo materiału i zawiłość zagadnień szczegółowych – pozwolił nam odkryć wilki i kozły w bardziej zróżnicowanych lub odmiennego charakteru rolach. Widzimy, że bywają one nie tylko przedstawicielami świata podziemnego, względnie mocy płodnych, ale że wilki obejmują również rolę wysłańców i towarzyszów boga plemiennego, jakim jest Apollo, będący jednocześnie bogiem szczególnie czystym, mimo iż jest także bogiem zabójczym i bogiem lekarzem. Przez swój związek z Apollinem >vilk staje się stworzeniem skojarzonym z wyobrażeniami o oczyszczeniu wszelkiego rodzaju: zarówno duchowym, jak cielesnym, zawsze jednak obrzędowym. Kozioł znów, jako towarzysz Dionizosa, przechodzi z nim razem ze świata podziemnego na światło dzienne i odwrotnie, jest na przemian istotą rozsiewającą życie i istotą przedstawiającą ciemny świat chto- nijski.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>