Zapożyczenie elementów kulturowych obcych

Że zapożyczenie elementów kulturowych obcych może sprowadzić zaburzenie w działaniu układu społecznego, a nawet w samym układzie, mamy na to aż za wiele dowodów. Oczywiście – zaburzenia te bywają bardzo różne, zarówno co do jakości, jak stopnia, zależnie od grupy i od kultury, której element przejmują, od różnicy jakościowej kultur będących w zetknięciu, od tego, która i jaka z dziedzin życia zbiorowego ulega przekształceniu w związku z zapożyczeniem. Powrócimy za chwilę do tych kwestii. Tymczasem zwróćmy uwagę na szczególnie jaskrawe fakty zetknięcia się dwóch systemów kulturowych całkowitych, bardzo różnych jakościowo, z których jeden okazuje się przemożny lub ma na swoje usługi przemożne środki działania.

Fakty takie zachodzą bardzo często, tak często, że uznać je wypada za typowe, gdy kidtura krajów Europy kapitalistycznej wchodzi w styczność z kulturami typów tzw. „pierwotnych“, które lepiej by było nazywać archaicznymi. Następuje wówczas zawsze rozstrój nie tylko systemu kulturowego, którym żyły odnośne grupy, ale rozstrój, nawet rozkład samej grupy.

Dochodzi częstokroć do tego, że grupa poddana infiltracji wpływów europejskich i działaniu europejskiej przewagi materialnej po prostu wymiera. Pomijamy fakty świadomego systematycznego tępienia, aczkolwiek i w tych wypadkach można by mówić o wzajemnym wyłączaniu się dwóch kultur. I tak, krajowcy Tasmanii zostali wystrzelani przez kolonistów europejskich jako „niepoprawni“ złodzieje baranów i bydła – nie znając bowiem innych zwierząt, jak tylko dzikie, i nie będąc w stanie zrozumieć zasady własności, uważali pasące się stada za zwierzynę, na którą polować może każdy. Pominiemy też analogiczne fakty tępienia tubylców w Ameryce Północnej w walce wypowiedzianej plemionom myśliwskim przez rolników, zagarniających tereny łowieckie, by je między siebie podzielić. Ograniczmy się do jednego wymownego przykładu: wymierania ludności na polinezyjskim archipelagu Marquesas.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>