Zaklęta w materialnych przedmiotach dawność otacza nas zewsząd

Zaklęta w materialnych przedmiotach dawność otacza nas zewsząd i określa życie nasze, a tym samym krępuje teraźniejszość, tym bardziej, im zorganizowana jest mocniej – im ilość przedmiotów materialnych jest bardziej zróżnicowana i im więcej jedne od drugich są uzależnione. Zachodzą tu dwa zjawiska będące wyrazem dwóch tendencji sprzecznych. Z jednej strony zorganizowana i funkcjonująca w teraźniejszości dawność utrudnia przekształcenie jej przez teraźniejszość: rozwój kolejnictwa opóźnił o lat kilkadziesiąt wynalezienie praktycznych silników spalinowych, a dzisiejszy wielki przemysł stalowy, by móc funkcjonować tak, jak funkcjonuje, nie dopuszcza do wyrobu ostrzy do brzytew z nie tępiejącej stali. Z drugiej strony właśnie zróżnicowanie i wysoki stopień organizacji technicznej stwarza warunki, w których pojawiają się coraz to liczniejsze i coraz różnorodniejsze wynalazki i odkrycia naukowe, które aczkolwiek nie zawsze doprowadzają bezpośrednio do praktycznych zastosowań technicznych, powstają na skrzyżowaniach zagadnień mających ostatnie swe źródło w postępach technicznych. Wystarczy wspomnieć o powstaniu lotnictwa, umożliwionym dwoma poprzednimi wynalazkami technicznymi: śruby okrętowej, od której wywodzi się lotnicze śmigło, i silnika spalinowego. Nie inaczej jest z wielkim postępem fizyki teoretycznej w ostatniej dobie: nie służy ona bezpośrednio technice, ale w wielkiej mierze z techniki i z potrzeb techniki wywodzi się – zwłaszcza z postępów elektrotechniki oraz techniki substancji wybuchowych. W trwaniu i zmianach techniki ludzkiej obserwujemy bodaj że najlepiej wzajemny stosunek teraźniejszości i dawności, stosunek przybierający charakter nieustannej walki o przekształcenie dawności, o zastąpienie jej teraźniejszością. Walki, która, mówiąc nawiasem, jest warunkiem życia. Upadły wielkie kultury, w których teraźniejszość zwyciężyć nie zdołała nagromadzonej dawności: pustynia okrywa piaskami swymi gruzy wspaniałych niegdyś miast nad Eufratem, a historia Europy średniowiecznej i nowożytnej dostarcza nam licznych przykładów przenoszenia się twórczości kulturalnej z jednych krajów do drugich, z tych, które niezdolne były przekształcać nagromadzonych wytworów dawności, do tych, które zaczynały od punktu, gdzie owe pierwsze znalazły swój kres.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>