Z każdym pokoleniem zmieniają się cele i metody wychowawcze cz. II

Uderza przede wszystkim fakt, że nie wszystkie aparaty czy narzędzia spotykają się z jednakim uznaniem, przy czym te właśnie, które mają największe znaczenie praktyczne, które na przykład oszczędzają pracy albo też gwarantują większy skutek, bywają przejmowane z oporem albo są przejmowane tylko w pewnym ograniczonym zakresie. A więc chociaż Hawajanie od razu poznali eię na wyższości -stalowych toporów marynarzy Cooka nad ich własnymi topo- Tami kamiennymi i muszlowymi i choć usiłowali jak najwięcej toporów stalowych otrzymać w darze od przybyszów, to jednak topór kamienny pozostał u nich w użyciu jako ten, którym zadaje się pierwszy cios drzewu przeznaczonemu na kil lodzi. Obrzędy przy tym praktykowane, zaklęcia, pieśni dowodzą, że w wierzeniu tubylców przypisuje się owemu kamiennemu toporowi wykonanie całej pracy, europejskie zaś topory są traktowane jako narzędzia tylko dodatkowe, aczkolwiek w rzeczywistości materialnej właśnie nimi wykonywa się całą robotę. U Polinezjan zatem zapożyczenie !topora stalowego znalazło swoją granicę w obrzędowości. Zauważyć przy tym należy, że mamy tu do czynienia w gruncie rzeczy nie z pożyczką zupełnie nowego narzędzia, ale tylko narzędzia udoskonalonego. Topór stalowy ujmuje się w ręce tak samo jak kamienny, uderza się nim tak samo. W jednym i drugim wypadku wynik pracy jest ten sam. Zupełnie inaczej przedstawia się sprawa, gdy chodzi o wprowadzenie w użycie narzędzia warunkującego zmianę techniki.

Oczywiście, że wyłączamy tutaj zapożyczania przedmiotów, które w pewnej kulturze mają zastosowanie techniczne, ale przez środowisko przejmujące użyte zostają zupełnie inaczej. Wypadek ten zachodzi na przykład wówczas, gdy tubylec środkowo-afrykański przywiesza sobie zegarek do ucha jako kolczyk, nie używa go zaś do mierzenia czasu, albo gdy Papua przywiesza sobie do pasa, pośród innych amuletów, porcelanowy europejski imbryczek do herbaty, albo gdy Tybetańczyk przyszywa na plecach kożucha, jako ozdobę, metalowe guziki od mundurów brytyjsko-indyjskich. 0 zapożyczeniu technicznym mówić można dopiero wówczas, gdy zostaje przejęty nie tylko przedmiot, ale także sposób jego użycia. Tu zaś obserwacje, poczynione przez licznych znawców społeczeństw tubylczych w koloniach, dostarczają nam faktów niezmiernie interesujących.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>