Wzbogacanie kultury

Pracę w zrozumieniu bardzo szerokim. Nie tylko tę, która wytwarza dobra gospodarcze, chociaż na nią, jako na najbardziej uchwytny rodzaj dzia’ania ludzkiego, zwrócimy uwagę szczególną. Pracą nazwać możemy każdą zorganizowaną społecznie czynność wytwarzającą wartości, choćby wartości te nie były przez zbiorowość traktowane jako gospodarcze, choćby przedmiotem ich były rzeczy idealne – zaszczyty, bogowie, dobre uczynki, dzieła literatury i sztuki plastycznej – i choćby wytwarzane były na pozór „indywidualnie“. W rzeczy samej, indywidualna twórczość jest społecznie uwarunkowana i przebiega w społecznie ustalonych formach. Charakter indywidualny jej polega na tym, że współdziałanie w niej nie jest obowiązkowe. Taką np. jest magia, z której wyzwoliła się w ciągu wieków nauka ludzka. Czarodziej działa swobodnie. Ale, zarówno praktyki jego ruchowe, jak formuły, które wypowiada, są tradycyjnie ustalone – społecznie określone. I czy grana przez niego rola jest przez reprezentantów urzędowych grupy uznawana za zaszczytną i dobrą, czy jest on prześladowany i tępiony – zawsze, choć działa niejako na marginesie społecznego życia religijnego, jest on przez zorganizowaną w regularny kult religię w działaniu swym określony: współdziała z nią lub przeciwstawia się jej. Nie inaczej artysta. Swobodne i swoiste jest jego „natchnienie“. Ale nowe dzieła tworząc, nowe formy ujęcia piękna, stosuje on technikę ustaloną przez długi szereg artystów poprzednich, przyjętą i przekształcaną przez współczesnych i przez niego samego. Nie tylko technikę: nawet gdy przeciwstawia się temu, co przez innych zostało osiągnięte, gdy wyzwala się spod wpływów mistrzów, szkoły, rzemiosła artystycznego, gdy tworzy styl nowy, nie jest mimo pozorów samodzielny absolutnie. Najdalej idąca rewolucja w sztuce jest przeciwieństwem tej sztuki, która istniała poprzednio, i jest przez charakter dawnej sztuki uwarunkowana. Zachodzi w wyniku społecznie nagromadzonych owoców pracy i sama daje początek pracy w nowym kierunku.

Dość wstępów. Czas przejść do zagadnień konkretnych. Do czytelnika należy osądzić, o ile rezultat naszych wysiłków wzbogaca kulturę. Bo poznanie kultury jest także kulturą.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>