Wiersz Ardelta

Symbol literacki zmienia znaczenie, a przynajmniej znaczenia tego odcień, ilekroć przechodzi od jednej grupy do grupy innej w obrębie tej samej kultury. Przykładów wymownych dostarcza współczesna literatura europejska, z jed nej strony mieszczańsko-inteligencka, z drugiej robotnicza, którą, specjalnie w Niemczech, przestudiował Falk. Poszukując w niej zresztą występowania momentu religijnego ukazał wyraźnie to, co zamierzeniem jego nie było i czego przeważnie nie formułuje, mianowicie że poezja robotnicza niemiecka czerpie pełną ręką z rekwizytorni symbolów literackich tradycyjnych, ale nadaje im znaczenie nowe i hierarchizuje je swoiście. A więc tęcza w wierszu Schón- herra Die heilige Briickesymbolizuje solidarność ludzi pracy. W całym szeregu utworów nabożeństwo, modlitwa, obrzęd kojarzą się z wyobrażeniem pracy przemysłowej, wykonywanej przez robotników. I tak w jednym z wierszy Ardelta czytamy o „kominach, skamieniałych módlcach, wyciągających ramiona ku niebu“ w błagalnym geście o łaskę dla tych: …die in Zer A en und Fabrihen in Werhslatten und Kontoren den Domen der heiligen Arbeit priesterlich darbringen das Opfer der Pjlicht I17!.

A wymowniejszym jeszcze od zacytowanego ustępu jest zakończenie wiersza: Mächtig brausen die Orgeln der Maschinen jauchzen Sirenen ihr Gloria. Und Lärmen und Fauchen und Stampfen und Knirschen, der ganze rauschende Rhythmus der Arbeit ist ein einziges Tedeutn nimmer endend bei Tag und bei Nacht t18!.

W przytoczonym wierszu Ardelta praca upodobniona jest do nabożeństwa. Odwrotnie, w wielu utworach zwroty i terminy takie, jak „modlitwa“, „hymn“, „czynność święta“ czy „zbożna“, odnoszą się do pracy i tylko do pracy. Świętość jest cechą ziemskiego, ludzkiego świata w tej mierze, w jakiej świat ten wysiłkiem mięśni i pracą maszyn wydobywa na jaw drzemiące w materii kształty, co wyczerpuje wyobrażenie tworzenia. Świętość jest przeto udziałem każdego robotnika, jest także udziałem maszyny. Bóg nie jest istotą zaziemską w tej poezji, ale symbolem potęgi twórczej, wcielonej w klasę robotniczą i manifestującej się klasy tej pracą. Na odwrót, wyraz „robotnik“ oznacza często Boga, rozumianego jako Demiurga.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>