Walki klasowe w starożytnej Grecji

Potrwało to długo i nie obyło się bez walk ciężkich. W ciągu wieków ludność pracująca Hellady pomnożyła się o wszystkich podbitych przez Dorów potomków pierwszych najeźdźców, o zrujnowanych, o członków rodów rozbitych. Siła liczebna tych klas nie była jednak wszystkim. Wzrosły w znaczenie z chwilą wprowadzenia gospodarki pieniężnej, dzięki poparciu nowopowstałej plutokracji, dążącej do wyzwolenia się spod ucisku ziemiaństwa. O zaciętości klasowych walk w Grecji świadczyć mogą, poza zdarzeniami rewolucyjnymi i kontrrewolucyjnymi, roty przysiąg składanych przez urzędników niektórych oligarchicznych państw miejskich w chwili obejmowania władzy. Znamy takie, którymi urzędnik zobowiązuje się najuroczyściej, że nigdy nie będzie miał dobra pospólstwa na oku, że przeciwnie, cały wysiłek skieruje na jego szkodę i uciemiężenie. Ale pospólstwo greckie było twarde. Długo, cierpliwie, wysiłkiem wiekowym, nie upadając po przegranych, walczyło. W walce tej wyrobiło w sobie te cechy duchowe, które w końcu – w dorobku jońskim wieku VII i VI, w ateńskim – wieku VI do IV, umożliwiły dziś jeszcze wprowadzający nas w podziw rozwój.

Pospólstwo to bowiem ma przeciw sobie potęgę władzy, bogactwa, bogów. By się wyzwolić, walczyć musi z tradycją, powołującą się na boską powagę. Tym samym to, o co walczy, przybiera zawsze cechę świecką. Będzie to prawo zrozumiale, uzasadnione rozumowo – dike, gdyż themistowie, tj. ci, którzy dziedzicznie uprawnieni są do ogłaszania orzeczeń, ci sądzący spory królowie – jak uskarża się Hezjod (około 700 przed Chr.) – są jawnie przekupieni: to „darożerce“, dórofagoi. Walka o takie prawo, które obejmuje swoją opieką zarówno ubogiego chłopa nękanego przez chciwość arystokratycznego ziemianina, jak wyrobnika, który, że do rodu nie należy, tym samym jest wyzuty z wszelkiego prawa. Takiego theta można bezkarnie skrzywdzić, można go za jego pracę nie wynagrodzić wcale. Jeśli mu się ochlap jaki dostanie, to z łaski. A przyjmować jest on zmuszony każdą pracę i musi patrzeć w oczy dumnego rodowca i łaski wyglądać. Bo z czegóż by żył człowiek osamotniony?

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>