Walka Greków z Fenicjanami o pierwszeństwo na morzu

Stworzyli ją Grecy, dając jej za podstawę formułę rozumową, jasną, ludzką. A do ujęcia jej doszli, żeglując i porównywając. Nie darmo stary termin na morze – he hals, „słona“ – zastąpili wyrazem pontos, tj. „droga“. Drogą było morze Grekowi zarówno dla zysku, jak do rozeznania swego człowieczeństwa. Raz na nią wstąpiwszy, zepchnąć się z niej nie dał ani Jon pobratymcom doryckim, ani żaden z Greków najpotężniejszym współzawodnikom – Fenicjanom. Przeciwnie, wywoławszy wzmożenie emigracji zamorskiej, najazd do- rycki związał jeszcze ściślej z żeglugą los Jonów i Eolów, a wkrótce niektórzy z Dorów idą za przykładem dawniej od nich przybyłych szczepów helleńskich. Walka zaś z Fenicjanami o pierwszeństwo na morzu, walka długotrwa’a i trudna, dała w wyniku zarówno wyszkolenie i wysubtelnienie zmysłu krytycznego i pobudzenie pragnienia poznania, jak udoskonalenie zdolności kupieckich i żeglarskich. Bo w walce nie mniej od broni ważyła przemyślność. Ten zwy- ciężal, który więcej umiał, a więcej umiał, kto się więcej dowiedział. Stąd Grek- żeglarz gromadzi, że tak się wyrazimy, wiadomości na zapas. Jest ciekawy.

– „A więc proszę, mów prawdę golą, jak należy:

– Gdzieś bywa! i do jakich dotarłeś rubieży? ‚

– Nazwij ludy i miasta, które zwędrowaleś,

– Gdzie łotrów, a gdzie gburów, a gdzie dzicz spotkałeś?

– Gdzie znowu lud gościnny, bogów miłujący?“ pyta gościa swego, Odysa, król Feaków.

Nie są mu te wiadomości potrzebne praktycznie. Przynajmniej nie w chwili, gdy pyta. Po prostu – chce się czegoś dowiedzieć. Odys jest również ciekawy. Do tego nawet stopnia, że często przepłaca to różnymi przykrościami. Ale ta ciekawość, to pierwszy krok na drodze do stworzenia nauki. Dowiadywać się, porównywać, rozróżniać i utożsamiać – w końcu odkrywać prawa rządzące zjawiskami – to cała nauka. Żeglarze i kupcy greccy byli tymi, którzy dla niej przygotowali grunt. Myśliciele przyszli po nich.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>