Tales i Anaksymander

Już Tales, chociaż myśl jego w znacznej mierze pracuje nad materialem przekazywanym przez stare kosmogonie wschodnie, postawę poznawczą ma nową – rozumową. On i jego następcy ze szkoły tnilezyjskiej, zwłaszcza Ana- ksymander, przetwarzają te kosmogonie na kosmologie – na fizyczną i matematyczną teorię powstania i budowy wszechświata, które nieco później udoskonalają, racjonalizując je, eleaci. Grecy pierwsi uznali prawo świeckie, ludzkie, rozumne (dike) i odróżnili je od orzeczeń i natchnienia boskiego (themis). Na t>m prawie oparli stosunki ludzkie. U nich to pojawia się po raz pierwszy ideał człowieka rozumiany jako ideal obywatela, tj. jednostki odpowiedzialnej i świadomie współdziałającej nie tylko w czynach gromady, ale w ustalaniu norm tych czynów – jednostki, dla której najwyższym prawem jest dobro wszystkich, będące jednocześnie jej własnym dobrem. Nawet bogowie, acz nieśmiertelni, ujęci zostali przez greckich poetów na miarę ludzką, przez filozofów na miarę rozumu. Zeus dla Hezjoda (ok. 700 przed Chr.) nie tylko jest sprawiedliwy. Nie może nim nie być i dlatego, że nim jest, jest bogiem. A myśliciele późniejsi w usiłowaniu swym do pojęcia istoty bóstwa doszli do tego, że jak Platon uczynili z niej czystą ideę absolutną, jak Epikur zaprzeczali istnieniu bogów, jak Euhemeros dopatrywali się w nich ubóstwianych ze strachu przesądnego władców ludzkich. Grecy byli twórcami świeckiej myśli niezależnej we wszystkich dziedzinach. U nich to po raz pierwszy człowiek stal się równy bogom, nie przestając być człowiekiem.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>