Symbol kwitnącej jabłoni w literaturze cz. II

Trzecim źródłem odległym są niewątpliwie podania wschodnie o rajskim Drzewie Życia, przekazane za pośrednictwem Biblii i Kościoła, ale także innymi drogami. Nie będziemy kusić się o odtworzenie tutaj tej skomplikowanej genealogii. Obchodzi nas w tej chwili jedynie, że owo Drzewo Życia, jabłoń kwitnąca i owocująca, jest wciąż żywa, jest rozumiana w opowieściach i pieśniach każdego czasu i każdego kraju przez tych, którzy pieśni te czy opowieści tworzą, opowiadają i śpiewają, jest przeto rzeczą społeczną w naszym rozumieniu. Ale jest rzeczą społeczną o treści każdorazowo różnej, aczkolwiek, mimo różnic, zachodzi między nimi bardzo ogólne, dość niejasne pokrewieństwo.

Kole mego ogródecka Zakwitła mi jablonecka… powiada więc polska piosenka ludowa, niegdyś weselna, dziś śpiewana w różnych okolicznościach, także w środowiskach inteligenckich miejskich. Jabłonka oznaczała tu niegdyś dziewczynę miłowaną, o której posiąściu marzy chłopiec. Jabłka — jak to widać z obrzędów weselnych — są tu symbolem dziewictwa panny młodej. Na pewno jednak nie interpretują naszej jabłonki jako symbolu erotycznego ci wszyscy, którzy uczą dzieci szkól powszechnych śpiewać piosenkę o jabłoneczce. Jabłonka spadła tutaj do roli etykiety, świadczącej o ludowym pochodzeniu piosenki. Jest już li tylko formalnym elementem „stylu ludowego“. Nastąpiło z nią to samo, co z wielu elementami zdobnictwa plastycznego, niegdyś pełnymi znaczenia, dziś wyłącznie formalnymi, np. z przedstawianymi na fryzach płaskorzeźbionymi czaszkami byków oraz girlandami. Oglądamy je na licznych budowlach w stylu tzw. klasycznym, hez względu na przeznaczenie budynku. A przecież owe bucrania [11] oznaczały niegdyś ofiary, zastępowały je symholicznie. Były na miejscu na metopach świątyń, ale nigdy na frontonie giełdy czy budynku maskującego zwykłą studnię, jak tzw. okrąglak w Parku Łazienkowskim.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>