Rozwój kultury Hellenów

Jeśli rozwój kultury Hellenów poszedł w innym kierunku, zawdzięcza to faktowi, że wywierany na nich przez ludy obce nacisk nie był nigdy – poza krótkotrwałymi okresami – groźny dla ich samodzielności. Wydaje się wprawdzie pewne, że przez czas pewien Ateny podlegały Kreteńczykom, czego zapewne jest echem podanie o składaniu Minotaurowi z Knossos daniny w młodzieży. Ale bajeczny Tezeusz miał Ateńczyków wyzwolić od cudzoziemskiego tyrana i od tego czasu aż do wojen perskich żadne mocarstwo nie zagroziło nigdy bezpośrednio Hellenom. To „rozdroże“, na którym siedzieli, inne było niż palestyńsko-syryjskie rozdroża. Nie było wciśnięte pomiędzy wielkie potęgi, nie leżało w mejscu stykania się ich granic. Mimo swoje znaczenie, było ekscentryczne, za Hellenami siedziały już tylko ludy barbarzyńskie. Nie w środku świata mieszkali jak Izrael, ale u wrót prowadzących na kraj ówczesnego świa- 3 Dzieła toin I ta. Nieustanna obawa zmiażdżenia i zatomizowania wywołała w Izraelu dążenie do ufundowania trwałości narodu na podstawie, której by żaden mocarz zburzyć nie zdołał – na wieczystym przymierzu z Bogiem i na obietnicy Jego. Rzecz znamienna, że bezpośredni twórcy tej kultury duchowej, która stanowi właściwy wkład Izraela do skarbca ludzkości, prorocy, występują ina plan pierwszy w okresie wielkich klęsk, gdy część przeważająca ludu została zawojowana i wywieziona w głąb władztw króla Assuru, a drugie królestwo, Juda, utrzymuje się tylko kosztem poniżenia ciągłego. Druga zaś fala nieszczęść – niewola babilońska – pociąga wraz z pojawieniem się nowego zastępu proroków utworzenie się ostateczne zrębu idei mesjanistycznych. A na tym fundamencie, po nowych klęskach i uciemiężeniu wyrosło chrześcijaństwo.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>