Rozwój kultury Hellenów – kontynuacja

Znani są wprawdzie i Hellenom wieszczbiarze, jak legendarny Tejrezjasz, ślepy na blask słońca, lecz tym lepiej widzący rzeczy dla zmysłowych oczu niedostrzegalne. Znani są założyciele religii, jak Pitagoras, człowiek przez bogów zesłany, który z zachowanej pamięci poprzednich swych przeżyć i z poznania bezpośredniego istoty wszechrzeczy czerpie mądrość więcej niż ludzką. Ale ci mityczni czy legendarni prorocy nie są podobni do izraelickich. To mędrcy mądrość swoją obracający na dobro ludzkości, nie narzędzia tylko w ręku Przedwiecznego, wolę Jego obwieszczające. Pitagoras zakłada nową religię i tworzy system życia moralnego. Ale jego religia i jego moralność, choć uzasadnione wierzeniami, powołują się na doświadczenie osobiste obwieszczającego. Zważyć przy tym należy, że tenże Pitagoras jest jednym z twórców wiedzy matematycznej, względnie za takiego uchodzi. Mimo wpływu, który wywarł na postać legend judaistycznych, pitagoreizm jaiko mistyczny i etyczny prąd ma cechy bardzo różne od judaizmu: przede wszystkim nieznany mu jest zupełnie nacjonalizm religijny ani zatrata własnej osobowości wiernego, gdy wchodzi w stosunek z Bogiem. Pitagoreizm jest indywidualistyczny i wyzwo- licielski i przez ekstazę doprowadza do rozszerzenia ducha człowieczego na miarę boską, nie do zniweczenia człowieka. Jeśli zaś w podziemiach świątyni delfickiej opętana przez Apollina wieszczbiarka ogłasza wyrocznie, i to wyrocznie uznawane za pochodzące od samego boga pytyjskiego, to nie reformuje ona ani obyczajów, ani religii. Wyroczni zasięga się od wypadku, w kwestiach konkretnych. Sposób udzielania jej jest uregulowany, ujęty w karby. Błądzący po drogach głosiciel woli bożej, ujawniający się przed królami i dostojnikami, by ich strofować, gromić, przeklinać – nie gra w Helladzie większej roli.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>