Przyjęcie chrześcijaństwa

Mówiliśmy dotychczas o równowadze niestałej życia zbiorowego ludów, nawracanych czy to przez rzymskich lub galijskich, czy to przez bizantyjskich misjonarzy. Czas wyjaśnić bliżej, co mamy na myśli. Chodzi o stan, w którym z tych czy innych powodów bezpośrednich uległy rozprzężeniu instytucje prawne, obyczajowe, religijne, utrzymujące życie zbiorowe danego ludu w ramach tradycyjnych. Słowem, jest to stan, w którym faktyczna organizacja społeczna cierpi na brak „prawowitości“ – tzn. uznawana jest jako fakt, nie zaś coś, co nie meże być inne, ho nigdy inne nie bywa’o. Jest to stan, w którym zdolny i pozbawiony skrupułów przywódca bierze górę nad prawowitym władcą, w którym jednostka ludzka, rozluźniwszy swe węzły społeczne i tradycyjne, poszukuje oparcia moralnego w powszechnej organizacji życia duchowego. U wszystkich ludów garnących się do chrześcijaństwa – względnie u panujących stanów w tychże ludach – zauważamy właśnie charakterystyczne dla tego stanu dwa zjawiska. W dziedzinie organizacji życia publicznego zmierzch kapłanów i częstokroć królów prawowitych, których miejsce zajmują wodzowie band zbrojnych. Takimi przywódcami zbrojnych drużyn, rządzących obcymi sobie Słowianami, wydają się być np. skandynawscy książęta ruscy: takimi byli na pewno uzurpatorzy władzy zwierzchniej i założyciele państw wojskowych między Bułgarami. W dziedzinie zaś stosunków, wiążących jednostkę ludzką z grupą, zauważamy częściowy przynajmniej rozkład, doprowadzający do względnej izolacji człowieka. Pod wpływem wędrówek i podbojów, wskutek dążenia władców do os’abienia wszelkich związków zdolnych władzy ich przeciwstawić się, a wreszcie w wyniku postępów osiadłości rolnej z przywiązaniem rolnika do gleby – rozprzęga się w dużej mierze grupa pokrewieństwa. „Wyzwolona“ duchowo – ściślej: oderwana jednostka znajduje oparcie w religiach zbawczych, zwracających się do poszczególnych dusz z pociechą i obietnicą.

Przyjęcie chrześcijaństwa przedstawia się przeto jako akt nie pierwiastkowy, ale końcowy procesu upodabniania strukturalnego i funkcjonalnego społeczeństw barbarzyńskich do zróżnicowanych, zindywidualizowanych i opartych na podstawie grupy lokalnej, nie zaś plemiennej, społeczeństw dawnych prowincji Imperium.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>