Postać Beatrycze

Niemniej szkolarsko-dwornym, wyspekulowanym symbolem okazuje się sama Beatrycze. Była ona kobietą z krwi i kości i jako taka występuje w Vita Nuova. Ale obok tego wciela miłość, nie wyłącznie ziemską, ale przede wszystkim miłość wznoszącą człowieka ku Bogu, a jednocześnie miłość będącą Boga atrybutem i narzędziem Jego łaski.

Kra vénula nella menie mia Ka gentil donna, che per suo valore Ku postu dali9 ultissimo Signore A el ciel delt’ u mil tatę, ov9c Maria [261. Daleła tout I powiada o Beatryczy poeta w jednym z sonetów w Vita Nuova, a w Boskiej komedii Beatrycze jest tą, która go wita na progu Raju jako wysłanniczka Marii, szafarka Jej łask i — rzec by można — odbicie Marii miłościwej.

Co prawda Beatrycze jest pierwotnie postacią specyficznie dantejską. Ale wprowadził ją Dante do literatury powszechnej jako symbol przedmiotu miłości idealnej, przedmiotu ubóstwienia i jednocześnie jako symbol źródła natchnienia i laski. Ma Beatrycze swoje młodsze siostry: taką jest mniej niebiańska, ale również idealnie umiłowana Laura z sonetów Petrarki. Jeśli zaś zwrócimy się do utworów prowansalskich trubadurów, jeśli dokonamy przeglądu „królowych miłości“ prezydujących na cours d’amour — nie tych, którymi były rzeczywiście, ale takich, jakimi są sławione przez poetów — to stwierdzamy, że Beatrycze, Laura i tyle innych nieprzeliczonych powstały w atmosferze środowisk uprawiających ową dworną sztukę, nazywaną amour courtois, amor córtese. Sztuka to polegająca na umiejętnym, w ścisłe prawidła ujętym, specyficzną metafizyką uzasadnionym składaniu hołdów, czczeniu niewiasty jako takiej — istoty wyspekulowanej, raczącej objawiać się w postaci tej czy innej kobiety cielesnej. Im dłużej zaś uprawia się amor córtese, tym wymyślniejsze stają się jego formy i tym trudniejsze do zrozumienia symbole, którymi wyraża się literacko, tym ciaśniejsze grono wtajemniczonych, zdolnych w pełni delektować się poezją miłosną i tą zdolnością wyróżniających się jako elita intelektualna na dworach. Wystarczy porównać wyszukanie symboli- styki Petrarki — wyszukanie dla dzisiejszego czytelnika częstokroć aż mdlę w swej przesadzie — z symbolistyką Danta w Vita Nuova, aby się o tym przekonać. A przecież między jednym a drugim upłynęło zaledwie niecałe pół wieku.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>