OPORY KULTURY CZ. II

W szeregu innych wypadków dzieje się odwrotnie. Przejmowane są bez dostrzegalnego oporu właśnie niektóre wytwory kultury umysłowej – np. sformułowania doktrynalne. Odrzucane zaś są sposoby bycia, obyczaje domowe, niektóre wygody. Powrócimy do tego zagadnienia oporów świadomych, przy czym będziemy musieli postawić także kwestię przystosowania wzajemnego kultury obcej i tradycji swojskiej. Na tym miejscu wypada nam zwrócić uwagę na fakt, że bynajmniej nie wszystkie opory są jasno uświadomione w tym rozumieniu, że przybierają postać świadomego tępienia wszelkich zapożyczeń oraz że kultura obca czy poszczególne jej elementy są same w sobie przedmiotem formułowanych osądów. Bardzo często – zapewne znacznie częściej – grupa przeciwstawia obcym wpływom opór nieuświadomiony. Jest dla nich nieprze- nikalna, podobnie jak pokryte warstewką tłuszczową upierzenie ptaków wodnych jest nieprzenikalne dla wilgoci, przy czym znowu ta nieprzenikalność nie przedstawia się jednako w stosunku do różnych dziedizin i do różnych elementów kultury. A także skutki zetknięcia się z kulturą obcą przedstawiają się różnie dla takiej „nieprzenikalnej“ grupy – od zupełnego wytępienia jej, od śmierci biologicznej poprzez rozkład aż do wchłonięcia i strawienia przez grupę o kulturze obcej lub do trwania dwóch kultur obok siebie.

To, cośmy powiedzieli pokrótce, wystarczy dla ogólnego określenia naszego stanowiska w stosunku do rozważanego zagadnienia, tudzież do przedwstępnego określenia samej kwestii, określenia przedwstępnego, niemniej wystarczającego, by przystąpić do rozważań dalszych. Zagadnienie nasze przedstawia się jako kwestia wzajemnego stosunku różnych elementów i dziedzin kulturowych – swojskich i zapożyczonych – w życiu grupy: innymi słowy, jako kwestia – z jednej strony – organizacji kultury w związku z organizacją i działaniem grupy, z drugiej strony – jako kwestia scalenia tejże kultury z grupą ludzką jako taką. Wynika z tego nasz sposób postępowania. Wypadnie nam poświęcić sporo miejsca zjawisku pozornie wychodzącemu poza granice kwestii oporu, mianowicie zjawisku łatwego przejmowania niektórych elementów kulturowych, ale przy jednoczesnym oporze stawianym elementom lub dziedzinom innym. Pozwoli nam to stwierdzić, czemu właściwie stawia się opór, po czym łatwiej będzie nam dotrzeć do przyczyn oporu. W końcu rozważenie charakteru oporów – świadomych i podświadomych, czynnych i biernych – oraz skutków poddania się grupy kulturze obcej pozwoli nam rzucić nowe światło na wymienione przyczyny i na mechanizm ich działania. Rzecz prosta, że w krótkim studium nie będziemy się kusić o wyczerpanie zagadnienia. Mamy jednak nadzieję, że to, co powiemy, przyczyni się może do właściwego jego postawienia oraz do wskazania ogólnego kierunku jego rozwiązania.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>