Odganianie mocy nieczystych z ziemi

Najbardziej rzucającą się w oczy ich czynnością jest bieg wokoło granic najstarszego osiedla miejskiego, przy czym trzymanymi w ręku rzemieniami ze skóry zabitego w ofierze kozła uderzają ziemię oraz napotkanych ludzi, zwłaszcza kobiety, po podstawionej otwartej dłoni. Miało to zapewnić płodność i w ogóle pomyślność. Z drugiej strony jest to czynność oczyszczająca. Rzemień z koźlej skóry służący luperkom do uderzania zwie się februum, co według Varrona1211 równoznaczne jest z purgamentum, samo zaś uderzenie nim, februatio, znaczy tyle, co lustratio [22]. „Lupercis nudis lustratur antiquum oppidum Palatinum gregibus humanis cinctum“ 231, powiada Varro i niewątpliwie ściśle ujmuje tu charakter obrzędu, który w istocie swej jest identyczny z lustracyjnym obejściem wiosennym stada. Chodzi o ode- gnanie mocy nieczystych obecnych w ziemi, w ludziach i w zwierzętach, a jednocześnie o uczynienie ich płodnymi. Kozły zjawiają się tu w roli nosicieli i wcieleń owych sił świętych, które sprowadzają jeden i drugi skutek. Interpretację tę – która jest zresztą interpretacją najlepszego znawcy starożytności rzymskich, Yarrona, i już tym samym winna być uwzględniona – potwierdza to, co wiemy o ofierze składanej w dzień Lupercaliów. Ofiara ta poprzedzała bieg. Miejscem jej była jaskinia Lupercal na zboczu Wzgórza Palatyńskie- go, uważana za pomieszkanie Fauna – bóstwa, które panowało nad pomyślnymi mocami natury – a związek z nim nie jest jedynie związkiem miejsca: Faun był tym bogiem, któremu ofiara była przeznaczona. Zwierzętami ofiarnymi były kozioł i pies, przy czym nóż, zwalany krwią tego ostatniego, przykładano do czoła dwu młodzieńców, którym ścierano następnie plamę sierścią zabitego kozła: obaj musieli wtedy roześmiać się głośno. Gdy się zważy, że pies jest pod względem obrzędowym zwierzęciem nieczystym, a kozioł ofiarowywany jest bóstwem podziemnym, że miejscem ofiary jest podziemie – całość obrzędu ukazuje się jako z jednej strony przebłaganie – placatio – bóstw podziemnych, z drugiej jako wyzwolenie trzymanych przez te bóstwa w uwięzi mocy czystych i płodnych, roznoszonych następnie przez luperków.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>