Naiwny sensualizm pomieszany z rytualizmem magicznego charakteru

W tych warunkach wydaje się zrozumiały naiwny sensualizm pomieszany z rytualizmem magicznego charakteru, którym przeniknięte są przejawiające się w środowisku chłopskim polskim porywy mistyczne – przejawiające się zresztą znacznie rzadziej i na ogól z dużo mniejszą intensywnością niż u ludu rosyjskiego łub u wielu ludów zachodnich. Próżno by szukać w dziejach chłopa polskiego odpowiednika zupełnego owych potężnych mistycznych ruchów, których widownią bywały późnośredniowieczne Włochy północne albo kraje nad- reńskie, albo Flandria. Nie było też i nie ma w Polsce podobnego plenienia się przeróżnych sekt mistycznych, jak to się działo w Rosji w ciągu ostatniego półtrzecia wieku. Gdy zaś sekty powstają albo gdy importowane spoza Polski przyjmują się, jak Kościół Narodowy – momenty socjalne i moralne występują na pierwszy plan przed zagadnieniami dogmatycznymi i przed wzruszeniem mistycznym. Jest na przykład rzeczą niewątpliwą, że zaznaczające się w obecnej chwili powodzenie Kościoła Narodowego w niektórych wiejskich okolicach Polski, jako to w szeregu parafii powiatu rawskiego, w Lubelskiem, 7 Dzieła tom I tu i owdzie w Kieleckiem, jest spowodowane wzrostem antyklerykalizmu, nie zaś antykatolicyzmu, ma za podłoże parcie do uniezależnienia się od hierarchii Kościoła Katolickiego rzymskiego, podejrzewanej o sprzyjanie klasom bogatym i uciskającym chłopa i pomawianej o chciwość i o zdzierstwo – podczas gdy ksiądz Kościoła Narodowego pozornie nie taksuje swych posług, zadowalając się dobrowolnym datkiem, a nawet li tylko słownym podziękowaniem. Przy tym takiego księdza łatwo się pozbyć i zastąpić go innym. Wiemy o parafiach Kościoła Narodowego, gdzie w ciągu kilku lat ostatnich wierni odprawili kilku proboszczów i przyjęli kolejno tyluż nowych na ich miejsce. Proboszcz zaś czy wikariusz rzymskokatolicki nie jest zależny od parafian, nie jest funkcjonariuszem, któremu gromada powierzyła spełnianie obrzędów religijnych pod swoim nadzorem i do odwołania.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>