Kult ludowy polski

W kulcie ludowym polskim występują naprawdę samoistnie i zarazem zajmują w nim miejsce centralne Święta Rodzina i Jezus, wyobrażany zarówno jako wędrujący w towarzystwie świętego „Pieterpawła“, skromny, na miarę pragnień chłopskich cuda czyniący, zapoznany dobroczyńca, oraz jako umęczony Odkupiciel. Spośród osób Świętej Rodziny na pierwsze miejsce wysuwa się Matka Boska, od której Dzieciątko jest nieodłączne i przy której św. Józef gra rolę zupełnie podrzędną. Poza tym Matka Boska występuje wszędzie w Polsce jako jeśli nie naczelna w znaczeniu hierarchicznym, to w każdym razie jako najpowszechniej i najgorliwiej czczona postać święta. Nie inaczej jest w innych krajach katolickich: w Nadrenii, we Włoszech, zwłaszcza południowych. Ale Matka Boska polska nie jest zupełnie ta sama, co włoska. Nie jest dalszym ciągiem popularnych w ostatnich wiekach pogaństwa rzymskiego bogiń matczynych. Tak samo nie ma w sobie nic z tak wyraźnie w ludowym wyobrażeniu francuskim, hiszpańskim, nadreńskim występujących cech możnej feudalnej Pani, otoczonej dworem, sprawującej sądy. Natomiast bardzo wyraźnie występują w jej postaci rysy właściwe polskim wyobrażeniom włościańskim o Opiekunce i Orędowniczce. Jest przede wszystkim piękną i dobrą, łaskawą Panienką wstawiającą się za czcicielami swymi u Syna, podobnie jak – według pragnień chłopa polskiego z okresu pańszczyźnianego – winna by się za nim wstawiać dobra panienka ze dworu. Wyobrażenie niewinności dziecięcej, czystości nieskalanej zespala się ściśle z wyobrażeniem z jednej strony niezdolności do zła, z drugiej – nieograniczonej dobroci, krynicy łask. Cechy negatywne są tu warunkiem pozytywnych i dla ludu naszego pociągają je z konieczności. Przede wszystkim wówczas, gdy połączone są z wyższością natury.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>