Konformizm wewnętrzny grupy wymaga rozumienia symbolów literackich

To, co się potocznie nazywa „kulturą ogólną“, „ogładą towarzyską“ — w dawnej polszczyźnie „umysłem polerowanym“ albo „dystyngowanym“ — składa się w dużej bardzo mierze ze znajomości znaczenia literackich symbolów. Molierowski Jourdain, ów wzbogacony mieszczanin chcący gwałtem uchodzić za dworaka, ośmiesza się właśnie tym, że obok wielu innych rzeczy, jako to znaczenie terminu „proza“, nie rozumie nadawanego w wyższym towarzystwie znaczenia szeregowi wyrazów i zwrotów. „Nowobogacki“ jest zawsze śmieszny dla tych „starobogackich“ oraz intelektualistów, w których towarzystwo wchodzi lub których karmi i poi. Jest „grubianinem“, człowiekiem, w stosunku do którego nie obowiązują w pełni przyjęte przepisy, powiedzmy: delikatności. Wolno jadać u niego obiady, wolno pożyczać odeń pieniędzy bez zamiaru oddania, wolno ogrywać go w karty, albowiem nic nie rozumie, jeśli nazywa się kogoś przy nim Hamletem albo Kassandrą. W ten sposób mszczą się „klerki“t20] za upokorzenie doznane ze strony bogacza. Natomiast zarówno Hamlet, jak Kassandra są wspólnym dobrem tych „klerków“, łączą ich w jedno wielkie bractwo od San Francisco po Yvschodnie granice Europy, gdziekolwiek zdaje siię maturę i gdziekolwiek istnieją Pen- Cluby[3°l.

Jest bowiem rzeczą niewątpliwą, że symbole literackie są konkretyzacją wartości duchowych będących dorobkiem grupy. Przegląda się ona w nich jak w zwierciadle, podobnie jak przegląda się w wytworzonych przez siebie bohaterach.

Przegląda i delektuje się sama sobą. Stąd też z jednej strony konformizm wewnętrzny grupy wymaga rozumienia symbolów literackich, tak samo, jak rozumienia wszelkich innych symbolów, jak stosowania się do przepisów stroju czy form obcowania. Jedną z funkcji społecznych symbolu literackiego jest wzmacnianie wiązi, łączącej członkóic grupy, przez nadanie wartościom charakteru konkretnego i uczynienie ich w ten sposób zdolnymi do obiegania w granicach grupy.

Można porównać symbole literackie do znaków obiegowych, przyjmowanych w obrębie określonego systemu monetarnego: są one znakami wyrażającymi kulturę duchową grupy. Poza jej obrębem tracą wartość: literatura przestaje być rozumiana i żadne humanistyczne „wczuw

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>