Honor dżentelmena dzisiejszego

We wszystkich tych wypadkach zmieniła się rola elementu kulturowego i jednocześnie jego waga, jego znaczenie w życiu zbiorowym. W szeregu wypadków obserwujemy nie tylko zaznaczoną zmianę „miejsca“ elementu kulturowego, ale także zmianę jego natury, słowem zmianę nie tylko ilościową, ale także jakościową. Dawny tron – wywyższone boskie i królewskie siedzisko ojca rodu, naczelnika plemienia, kapłana, wodza – stał się od dawna zwykłym fotelem. W miarę swego upowszechnienia stracił swoją treść symboliczną, przestał być środkiem wyodrębniającym i wywyższającym świętego zwierzchnika ponad pospólstwo siadające na ławach lub po prostu na ziemi, stał się zwykłym meblem, na którym siadać wolno każdemu, tyle że wygodniejszym od krzesła. W obyczaju pozostały zaledwie nikłe ślady dawnej godności tronu-fotela, w tym np., że w izbie, w której przebywa cala rodzina, stoi niekiedy tylko jeden fotel zarezerwowany dla najstarszego lub najgodniejszego – dziada, ojca, babki. Podobne zmiany jakościowe zachodzą również w elementach duchowych kultury.

Honor dżentelmena dzisiejszego nie obejmuje wszystkich tych pozytywnych i negatywnych norm, które obejmował honor rycerza średniowiecznego, obejmuje natomiast inne, tak samo, jak co innego znaczy dziś dla nas termin „szlachetność“ – nobilitas, noblesse, co innego zaś oznaczała dawniej. Dziś przez „szlachetność“ rozumiemy pewien zespól cech moralnych, wśród których górobotniczegoresowność. Niegdyś terminem tym oznaczano pewien sposób zachowywania się i postępowania, pewien rodzaj życia, polegającego przede wszystkim na okazywaniu hojności i wspaniałości. Taki np. Robert de Clari, kronikarz czwartej wyprawy krzyżowej, używa terminu noblement – „szlachetnie“, jednoznacznie z rikement – „bogato“, „wspaniale“: szlachetność jest dla niego przede wszystkim tym, co dzisiaj zwykło się nazywać „reprezentacją“ połączoną z rozrzutnością.

Aczkolwiek więc dawność trwa w teraźniejszości każdorazowej, zachodzą w niej jednak daleko idące zmiany ilościowe i jakościowe. Zobaczymy, że zmiany te uwarunkowane są właśnie tym, co w szerokim znaczeniu nazwać należy teraźniejszością. Uwarunkowane są charakterem życia zbiorowości w danej chwili teraźniejszej. Słowem, obarczona dawnością teraźniejszość przekształca dawność, zmienia układ jej elementów, odrzucając jedne z nich, asymilując inne, stosownie do tego, czym jest sama.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>