Arystokratyzm chłopski w Polsce

A Matka Boska – mimo iże boso, jak chłopska dziewczyna po wsiach i po polach przechadzała się – wyobrażana jest jakby pańskie dziecko, jest bowiem świętą, najbardziej świętą osobą po Bogu.

Ten arystokratyzm chłopski, cześć dla wyższości natury pańskiej tym większa, gdy istota wyższego rzędu miesza się z pospólstwem, przebija się również w wyobrażeniu Syna: liczne legendy o tym, jak to „Pan Jezus chodził po ziemi“, osnute są na tym samym wątku, co legendy o Harunie al Raszydzie zwiedzającym miejsce zebrań i weselenia się pospólstwa w towarzystwie jednego jedynego wezyra, którego odpowiednikiem w legendach naszych jest postać „świętego Pieterpawła“. Tu i tam mamy do czynienia z tym samym wyobrażeniem dobrego pana, sprawdzającego osobiście, czy namiestnicy i wykonawcy jego woli nie nadużywają swej władzy, i doraźnie prostującego krzywdy. Różnica cała polega na tym, że interwencje Jezusa – a także Matki Boskiej – przedstawiane są jako cud, niemniej dotyczą one tej samej dziedziny materialnej, co interwencja arabskiego kalifa. Ludzie dobrzy, ci, w których Matka Boska lub Jezus rozpoznali pokrzywdzonych a poczciwych, ci, którzy mimo swego ubóstwa nie wahali się użyczyć gościny nieznanym sobie świętym osobom, wynagradzani są na zdrowiu i majątku: znajdują dukaty w skrzyni, urodzaj mają piękny, „gadzina“ im się mnoży. Krzywdziciele ich są ostrzegani przejściowym niedomaganiem, by rozpoznawszy zło uczynione, wynagrodzili je. Słowem, w wyobrażeniu włościan naszych, tym wyobrażeniu, które znajduje wyraz swój w legendach i w zanoszonych prośbach, Jezus i Matka Boska to przede wszystkim rozdawcy łask i sprawiedliwości ziemskiej na miarę wioskowych potrzeb – rozdawcy boscy, w których – wobec braku ziemskich – lud znajduje pocieszenie jedyne. Te boskie istoty są życiu ludzkiemu, przede wszystkim chłopskiemu, bliskie, są związane zarówno z materialną, jak i duchową stroną tego życia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>